mondriaan
van realisme naar abstractie
Laatste reacties

     

     

                                                

     

    De bovenstaande horoskooptekening van Mondriaan werd gemaakt in het jaar 1911 door Adriaan van de Vijsel, astroloog en theosoof. Het is een proefhoroskoop waarin de Ascendant werd beschreven, alsmede de heerser van de Ascendant, Saturnus. Ook worden enkele progressies besproken, met aantekeningen met jaartallen. En er wordt gesproken over een polariteit tussen Zon en Maan.

    Op basis van deze proefhoroskoop heeft Mondriaan een uitgebreidere versie laten maken. Beide horoskopen vond hij zo belangrijk dat hij ze tot aan zijn dood in 1944 bij zich heeft gehouden. Beide horoskopen bevonden zich in de nalatenschap van Mondriaan.

    Interessant detail is ook nog, dat de nieuwe planeten, Uranus en Neptunus, staan aangegeven in deze horoskoop. Alleen Pluto ontbreekt nog. Deze planeet werd pas ontdekt in 1930.

    De beschrijving van deze horoskoop stamt duidelijk uit een oude tijd. Niet alleen te zien aan het taalgebruik, maar ook aan de elementen die behandeld worden. Het geheel hebben we hieronder afgebeeld. Het laat een papier zien, stukgelezen, met rafelige randen, met daarop een moeilijk leesbaar getypt schrift, met enkele aantekeningen. We hebben de letterlijke tekst overgezet, wat de leesbaarheid bevordert.

    De huidige inzichten op het gebied van de astrologie en kosmobiologie maken een nieuwe bespreking van deze horoskoop van Mondriaan nodig. We gaan daarin de volgende onderwerpen meer uitgebreid beschrijven:

     - de geboortehoroskoop in een vergelijking met de prenatale ontwikkeling

     - de beschrijving van de geboortehoroskoop, met daarin:

     - Maan conjunct Venus op de Ascendant

     - Jupiter oppositie Saturnus, als polariteit

     - Jupiter conjunct Uranus, verandering en vernieuwing

     - de progressieve Zon conjunct Mars

     - de progressieve Venus conjunct Mars

     

    In onderstaande tekst geven we nu de feitelijke bewoordingen weer zoals Adriaan van de Vijsel die heeft gebruikt in  de proefhoroskoop uit het jaar 1911. Mondriaan liet in 1912 een meer uitgebreide horoskoop maken door Van de Vijsel.

     

     

    De letterlijke tekst van de horoskoop van Piet Mondriaan

    Met een toelichting om begrippen duidelijk te maken en om inzichten verder uit te werken.

     

     

                  

     

    Het "rijzende teken" is een wat oude benaming voor wat wij tegenwoordig 'Ascendant' noemen.

    Verder wordt er gesproken over "Saturnus" als "de heerser van het teken Aquarius", ook dat is verouderd, en stamt uit de tijd dat de planeten Uranus, Neptunus en Pluto nog niet bekend waren. Tegenwoordig wordt de planeet Uranus gezien als de heerser van Aquarius. 

    Wat hier onder verder over 'Saturnus als Heerser van Aquarius' wordt uitgesproken, daar kunnen we vraagtekens bij zetten.

     

                   

     

                 

     

    Het interessante van deze proefhoroskoop is dat het ook uitspraken doet over de toekomst van Mondriaan op het moment van 1911 en de jaren daaropvolgend. De uitgebreide horosokoop van Mondriaan geeft daarover geen enkele mededeling.

    In de tekst van de proefhoroscoop hieronder gaat het over relaties en de mogelijkheid om te gaan trouwen.

    "Tegen het eind van 1912 gaat de Maan door het zevende huis en bereikt Mars een samenstand met Venus in uw horoscoop."

    Mondriaan was in 1911 verloofd met Greta Heijbroek. Hij verbrak de relatie echter, voordat hij in 1912 naar Parijs ging. 

    Adriaan van de Vijsel heeft het over een progressieve Venus die in de horoskoop van Mondriaan over de plaats loopt waar Mars staat. Deze 'progressieve Venus conjunct Mars radix' is geen gemakkelijke stand. De kwaliteiten van deze planeten zijn namelijk tegengesteld, Venus staat voor 'verbinden', Mars gaat over 'verbreken'. Dat gaat moeilijk samen. Het is dus niet verwonderlijk dat deze relatie werd verbroken.

    Adriaan van de Vijsel spreekt ook over een progressieve Maan die door het 7de huis loopt, het huis dat met relaties samenhangt. Een relatie 'hangt dus welzeker in de lucht'. Alleen de progressieve Venus conjunct Mars 'gooit roet in het eten'. Mondriaan vertrok naar Parijs.

    Aan vrouwelijk schoon heeft het hem niet ontbroken. Het Haags Gemeentemuseum heeft een kwartet met vrouwen samengesteld die met Mondriaan in contact stonden. Er worden maar liefst 52 vrouwen genoemd, familie, geliefdes, aanbidsters, collega's, muzikale vriendinnen, verzamelaars, danseuses, vrouwen waarmee hij nachtelijke wandelingen maakten door Parijs, vrouwen die een steun en toeverlaat waren, en meer.

     

                  

                 

     

    Bij de bovenstaande 'voorspelling' werd later het jaartal 1914 toegevoegd. Het is onduidelijk waarop Adriaan van de Vijsel deze 'voorspelling' baseerde. Dat vraagt nader onderzoek. Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kon Mondriaan niet terug naar Parijs, na een tijdelijk verblijf in Nederland.

     

     

                  

     

    Kunsthistorica Marty Bax (noot 1) zegt in haar artikel over deze horoscoop, dat  "het beschreven aspect waarschijnlijk de invloed van Uranus is, want Van de Vijsel duidt 'plotselinge veranderingen' aan." Deze opmerking wordt op geen enkele manier duidelijk gemaakt aan de hand van planeetaspekten voor deze tijd. Welke planeetaspekten deze 'plotselinge veranderingen' dan wel zouden veroorzaken, moet je toch eerst onderzoeken. Met de kwalificatie 'waarschijnlijk' maak je niks duidelijk.

     

                 

     

                 

     

    Kunsthistorica Marty Bax (noot 1) haalt uit bovenstaand tekst het volgende fragment: "Een grote liefde voor de natuur, maar dan in haar "eenvoudigst aanzicht", een neiging tot het occulte en "vreemde" opvattingen."

    Zij vervolgt dan in haar artikel over deze horoskoop: 'Het is alsof hier de abstraktie wordt aangekondigd. Zo kan hij (Mondriaan) het later in elk geval hebben geïnterpreteerd.'

    Ik vind dat zij deze gevolgtrekking wel heel snel doet. Deze conclusie is eigenlijk nergens op gebaseerd. Zij citeert ook nog eens de tekst niet letterlijk en brengt er accenten in aan.

    Als je namelijk de planeetaspekten in de prenatale ontwikkeling van Mondriaan zou kennen, dan geeft dat heel veel meer informatie over het abstraheren van Mondriaan, zelfs kun je zien in welk jaar dat begon en welke fasen daarin te onderkennen zijn.

     

    Samenvattend

    Deze horoscoop gelezen te hebben , en ook de uitgebreide horoscoop uit 1912, kan ik niet anders dan concluderen dat deze karakterbeschrijving veel meer 'Mondriaan als mens' behandelt. Er is weinig of niks uit op te maken welke artistieke ontwikkelingen Mondriaan zal doormaken in zijn schilderkunst. Daarvoor zijn de planeetstanden in de prenatale ontwikkeling van Mondriaan vele malen duidelijker, alsook de actuele planeetstanden voor de betreffende jaren, de zgn. 'transits'.

     

    noot 1  Kunsthistorica Marty Bax heeft deze horoskoop beschreven in een artikel op de website van het RKD.

     

     

     

    Afbeeldingen van de oorspronkelijke horoskoop van Mondriaan

    Aan de tekst, in een soms slecht leesbaar machine-schrift, zijn jaartallen toegevoegd, en het geheel ziet er een beetje 'beduimeld' uit, alsof Mondriaan het vele malen ter hand heeft genomen.

     

     

     

             

             

             

             

            

             

            

            

    Reacties
    Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl